28.12.2008 | 14:02
Lífspeki Jim Jarmusch
Hratt, ódýrt og gott ... veljið eitthvað tvennt.
Ef það er hratt og ódýrt verður það ekki gott.
Ef það er ódýrt og gott verður það ekki hratt.
Ef það er hratt og gott verður það ekki ódýrt.
Hratt, ódýrt og gott ... veljið tvö orð til að lifa eftir.
Menning og listir | Breytt s.d. kl. 14:04 | Slóð | Facebook | Athugasemdir (0)
26.12.2008 | 17:41
Blátt
Blátt er liturinn sem enginn sér nema vera annað hvort ástfanginn eða dapur.
Sem er kannski sami hluturinn.
Hafið er ekki blátt.
Himininn er ekki blár.
Ekki bláskógur heldur.
Það er ekki hægt að treysta bláum.
Nema í ást og depurð.
Blár er gagnsær.
En ekki í þeim skilningi að vera auðskilinn.
Blár kann að leynast.
Hann er þar sem aðrir ættu að vera.
Einkum grár.
Svartur.
Grænn.
Jafnvel rauður.
Gulur.
Hann er aldrei saklaus, blár.
En hann eignar sér sakleysið.
Ég er að skrifa ritgerð um blátt.
Hún verður tileinkuð Bigga.
Biggi er á himnum.
Hann er örugglega að mála blátt.
8.1.2008 | 11:31
Syndari í NY
Í NY þvældist ég inn í svona ilmbúð.
Stúlka tók á móti mér og leiddi að vaski í baroskum stíl og sagði:
Má bjóða þér handþvott?
Ég var hikandi.
En ég hef aldrei staðist tælandi búðarkonur.
Síðan hófst handþvotturinn og stúlkan útskýrði fyrir mér hvernig allt yrði betra á eftir.
Það fór um mig einhver straumur.
Þetta var nánast trúarleg reynsla.
Að þvo hendur sínar.
Af öllu þessu.
Og ég gekk út hreinn og ilmandi.
Menning og listir | Breytt 28.12.2008 kl. 14:05 | Slóð | Facebook | Athugasemdir (5)
30.12.2007 | 01:22
Svona er þetta
Í enskum gamanþætti var fjallað um mikil tónskáld.
Fyrst var nefndur Lizt: A composer who farts a lot.
Svo var nefndur Mozart: A composer who farts a lot.
Og þannig var haldið áfram að lýsa vindgangi mikilla tónskálda með tilheyrandi hljóðdæmum þar til kom að Andrew Lloyd Webber, en þá sagði: A fart who composes a lot.
(GS)
19.12.2007 | 00:12
Svona er þetta
Ég átti vin sem var trúður.
Þegar hann dó komu allir vinir hans til jarðarfararinnar í einum bíl.
(RP)
17.12.2007 | 23:16
Svona er þetta
Maður fær símtal frá lækninum sínum.
Læknirinn segist vera með góðar fréttir og slæmar.
Hverjar eru góðu fréttirnar? spyr maðurinn.
Þú átt einn dag eftir ólifaðan, svarar læknirinn.
En vondu fréttirnar?
Ég er búinn að vera að reyna að ná í þig síðan í gær!
(RP)
17.12.2007 | 23:14
Svona er þetta
Hver voru síðustu orð Jesú á krossinum?
Hann sagði: Hey, ég sé húsið mitt héðan!
(RP)
17.12.2007 | 23:11
Marbury heitinn
Ég fór á leik í Madison Square Garden í New York um daginn.
Knicks voru að spila við Suns.
Það hefur ekki gengið vel hjá Knicks að undanförnu, hvorki innan vallar né utan.
Isiah Thomas, sá ljúfi drengur og þjálfari liðsins, var kærður fyrir kynferðislegt áreiti af starfskonu liðsins. Samið var um milljónagreiðslur til konunar fyrir rétti. Thomas mun hafa kallað hana "bitch". Fyrir rétti sagði hann að það orð hefði aðra merkingu í heimi svartra en hvítra. Svartur maður gæti alveg kallað svarta konu "bitch". En starfskonan var greinilega ekki sammála.
Aðalstjarna liðsins er Stephon Marbury.
Honum hefur ekki gengið vel, er leikstjórnandi en virðist skorta leiðtogahæfileika á vellinum.
Hann byrjaði leikinn illa og kröfuharðir áhorfendur í Garden fóru að púa.
Þegar hann klúðraði vítaskoti um miðjan fyrri hálfleik braust fram mikil óánægja meðal áhorfenda í höllinni sem púuðu og veifuðu spjöldum með uppástungum um að Marbury yrði rekinn frá liðinu strax.
Ég sagði við sessunaut minn að áhorfendur væru allt of grimmir við leikmanninn.
Knicks tapaði leiknum með fjórtán stigum.
En þetta var sögulegur leikur.
Daginn eftir las ég í New York Times að faðir Marburys hefði látist úr hjartaslagi meðan á leiknum stóð.
Hann var í höllinni.
Hann hefur líklega ekki þolað að horfa upp á þessa meðferð á undrabarninu sínu.
Menning og listir | Breytt s.d. kl. 23:19 | Slóð | Facebook | Athugasemdir (0)
17.12.2007 | 22:52
Svona er þetta
Veistu hvernig það er að koma heim að kvöldi til konu sem tekur á móti þér með ástaratlotum, svolítilli væntumþykju og hlýju?
Þú hefur farið húsavillt.
Þannig er það.
(RP)
13.12.2007 | 21:49
Svona er þetta
Maður fer til geðlæknis.
Læknirinn segir: Þú ert brjálaður.
Maðurinn segir: Ég vil annað álit.
Og þá svarar læknirinn: Allt í lagi, þú ert líka ljótur!
(RP)
13.12.2007 | 21:41
Hvað vill menningarneytandinn?
Hvað vill menningarneytandinn?
Vill hann ekki fá þekkingu sína staðfesta og viðurkennda þegar hann sækir listviðburð eða les bókmenntaverk?
Vill hann ekki frekar sjá fortíðina í rómantísku ljósi en sjá vanþekkingu sína og blindu á klisju dagsins – eigið umhverfi, eigin samtíma – afhjúpaða með raunverulegum hætti?
Er þetta ekki hugsanlega ein af ástæðunum fyrir því að formúlulistin gengur yfirleitt upp, að metsölulistin er til?
Menning og listir | Breytt s.d. kl. 21:43 | Slóð | Facebook | Athugasemdir (0)
11.12.2007 | 20:08
Eintómt strit
Ég sé það núna.
Eftir að hafa skrifað orðin.
Að líf mitt er eintómt strit.
Án sköpunar.
11.12.2007 | 20:07
Svona er þetta
Þegar maður getur ekki skapað getur maður unnið.
(HM)
8.12.2007 | 16:32
Í ólandi meiksins
Ein sælasta bók ársins er Umboðsmaður Íslands: Öll trixin í bókinni eftir Arnar Eggert Thoroddsen rokkblaðamann.
Þrátt fyrir sætkenndan hallærisganginn á kápu bókarinnar og ólíkindalegt viðfangsefnið þá er hér á ferðinni bók sem áhugafólk um poppkúltúr lætur vart fram hjá sér fara.
Bókin er áhugaverð heimild um dægurmenningu á Íslandi síðustu ár og það hvernig á að komast af í ólandi meiksins.
Bendi sérstaklega á mergjað upphaf bókarinnar þar sem lítil saga útskýrir hvernig poppheimurinn getur haft sett allt á annan endann á hinu stóra sviði pólitíkurinnar: Pólitískt líf Marðar Árnasonar hékk á júróvísjónskum bláþræði!
Menning og listir | Breytt s.d. kl. 22:34 | Slóð | Facebook | Athugasemdir (0)
30.11.2007 | 09:41
Orð og efndir
Orð og efndir.
Afsakið.
Voruð þér að tala um orð og efndir?
28.11.2007 | 23:34
Firring sprettur af lestri
Ágætu lesendur!
Firring sprettur af lestri.
Sjáiði til.
Mannfræðilegar rannsóknir hafa sýnt að ólæsir menn eru mjög raunsæir í þeim skilningi að þeir líta svo á að orðin endurspegli heiminn með beinum hætti og að hlutirnir séu ekkert annað en það sem þeir sjá og heyra.
Heimurinn er þeim að öllu leyti sýnilegur og hlýðinn.
Einnig að fólk í munnmælasamfélögum samsamar sig mun betur heiminum en fólk í bókmenningarsamfélögum.
Því þróaðri sem bókmenningarsamfélög eru því erfiðara eiga menn með að tengja sig umhverfinu.
Firring sprettur því af lestri, af þeim skilningi okkar að heimurinn sé ekki allur þar sem hann er séður, að meira búi undir, og að orðin geti ekki endurspeglað heiminn eins og hann er eða þau afvegaleiði okkur.
Það sem gerist er hins vegar veruleiki hins ólæsa. Undantekningalaust.
27.11.2007 | 16:19
Annar Þórbergur
Las nýja ævisögu Þórbergs Þórðarsonar eftir Pétur Gunnarsson: ÞÞ - í fátæktarlandi.
Hér mætast tveir menn með óvenjulega hæfileika til þess að koma manni á óvart, og manni getur ekki leiðst.
Saga Þórbergs er talsvert önnur en maður hélt, kvensemi hans er meiri, og hann er meira að segja óheiðarlegur í kvennseminni; þetta opinberast í dagbókum hans og óprentaðri sjálfsævisögu.
En bókin varpar líka mjög forvitnilegu ljósi á lífið í Reykjavík í byrjun síðustu aldar, ótrúlegt líf í tuskunum og Þórbergur í miðju þess alls, að því er virðist, innsti koppur í búri, til í allt, sveitapilturinn frá Hala, bæjari í bænum, ha?! maður veit ekki, en það gæti verið.
Og kannski var það einmitt málið, þetta voru sveitamenn í bæ; annað fólk var miðlar í huga þeirra, fjölmiðlar, og göngutúrar um bæinn áður óþekkt samskiptatækni; fólk límist saman á göngunni, kjaftar, hlustar, horfir; á hverjum degi eins og að kveikja á sjónkanum að fara í göngutúr að afla upplýsinga, frétta.
En þetta er ekki afhelgun á Þórbergi, Pétur sér til þess að Þórbergur haldi reisn sinni og sjarma.
Hrikalega flott bók. Pétur eins og hann gerist bestur. Þórbergur eins og hann gerðist verstur. Í góðum skilningi þó.
27.11.2007 | 15:39
Dagbók óþarfs manns
Allt bendir til þess að ég sé óþarfur maður.
Við eigum það sameiginlegt ég og Tsjúlkatúrín í sögu Túrgenevs, Dagbók óþarfs manns.
Eftir lestur hennar fékk ég aftur áhuga á að skrifa þetta fjandans blogg.
Í bálviðri sannleiksboðandi orða þá er ekkert mikilvægara en skrásetning á óþörfu lífi.
Og þar sem ég skrifa ekki fyrir velviljaða lesendur heldur aðeins sjálfum mér til hugarhægðar, eins og Tsjúlkatúrín, þá mun ég heldur ekki beita hér venjulegum kænskubrögðum rithöfunda.
Ég mun segja hlutina án málalenginga.
Án undandrátts og yfirhylminga.
Án umhugsunar.
Án óþarfa.
Óþarfur sem ég er.
9.11.2007 | 23:15
Kóngur klár
Bubbi Morthens er eilífur.
Hlustaði á hann tala við tvo stráka á Rás 2 í kvöld.
Hann var skemmtilegur, ástríðufullur, reifarakenndur, spakur.
Af öllu að dæma höfðaði það sem Bubbi hafði að segja til strákanna sem voru tuttugu og eitthvað.
Ég er ég og svo kemur Björgvin Halldórsson, sagði hann aðspurður um einhvern ríg á milli þeirra tveggja.
Bjöggi er löngu búinn.
Bubbi lifir.
4.10.2007 | 14:45
Eymdin er fljót heimsins
Fyrir ykkur sem ekki vitið hver Tom Waits er:
Hann er svona mjúkur kall.
Semur lög sem eru ýmist rosalegir svelgir eða algjörir belgir.
Líklega er hann alkóhólisti inn við beinið.
Hann hefur sagt það sjálfur:
Ég verð reiður og græt síðan.
Eins og fyllibytta.
Hann öskrar en verður síðan ljúfur sem lamb.
Það er ekkert fallegra en gott öskur úr þessum hrjúfa barka.
Enda er eymdin fljót heimsins.
Þið sem viljið vita meira getið lesið vefbókina um Tom Waits sem kom út á Vitanum í gær.
Heimsóknir
Flettingar
- Í dag (9.2.): 1
- Sl. sólarhring: 2
- Sl. viku: 13
- Frá upphafi: 59792
Annað
- Innlit í dag: 1
- Innlit sl. viku: 12
- Gestir í dag: 1
- IP-tölur í dag: 1
Uppfært á 3 mín. fresti.
Skýringar
Bækur
Vefbækur
Menningarvitinn gefur út vefbækur um efni sem eru honum hugleikin svo sem menningarástand, bókmenntir, Woody Allen og Tom Waits.
-
: Svolar, barlómar og undanvillingar - um Tom Waits
Í þessari vefbók eru ellefu stuttar greinar um Tom Waits, um plöturnar, ferilinn, goðsögnina, snilldina, allt frá Closing Time til Orphans. Þetta er fyrsta bókin á íslensku um þennan höfuðsnilling rokksögu samtímans. -
: Um menningarástand og aðra skandala
Hér er fjallað um íslenska menningu, skáldskap, hraðann, leitina, róttæknina, kynlíf og botnlangabólgu, pómó, majó og blogg, inntakið og umgjörðina, heimsku markaðarins, Hannesarmál, flóðið og Hollywood, orgíuna, 11. sept og golfstríðið. Umfram allt er þetta þó bók um hauginn sem blasir við heima.
Mælt með
Nauðsynlegt er að neyta eftirfarandi efnis.
-
: Kurr
Kurr er lævíslegt nafn á fyrstu plötu hljómsveitarinnar Amiinu því hvernig ætti hljóðlát, fíngerð og brothætt tónlist hennar að geta valdið kurr meðal hlustenda? Orðið er reyndar líka notað yfir hljóðið sem æðarfugl og dúfa gefa frá sér en tónlist Amiinu er ekki kurr í þeim skilningi. Tónlist Amiinu er með stórt hjarta. Það er eins og hún sé samin til þess að hugga mann eða gæta manns. Hún nálgast hægt og yfirvegað. Fyrst í stað er eins og hún ætli ekki að hætta sér of nálægt en síðan smámsaman umvefur hún mann og allt virðist í stakasta lagi um stund. Maður gæti verið staddur á lítilli kænu úti á rúmsjó um miðja sumarnótt. Það væri algjör stilla og maður lægi á bakinu, horfði upp í himininn þaðan sem tónarnir bærust og stöku fugl flygi yfir. En síðan eftir að hafa hlustað á dásemdir himinsins missir maður jafnvægið, rétt eins og úti á rúmsjó þegar allt er fljótandi í kringum mann og festan virðist lítil. Þá finnur maður að hjartað er ekki bara stórt heldur líka þungt og reynt. Og getur jafnvel valdið kurr. Þá fyrst veit maður að maður er í réttum höndum. (Pistillinn birtist í Lesbók 30. júní sl.)
-
: Á stöku stað
Flest ljóðin eru ort árið 2006 þegar ég vissi að ég myndi ekki ferðast framar." Þessi orð standa á kápu nýrrar ljóðabókar Árna Ibsen sem kom út í liðinni viku. Bókin heitir Á stöku stað – með einnota myndavél og inniheldur meira en hundrað ljóð um staði sem skáldið hefur komið til víða um heim, aðallega bæi og borgir en líka eyðihólma og flugvöllinn í Frankfurt, svo dæmi séu tekin, en á síðarnefnda staðnum dundar skáldið sér við "að muna | eftir skáldsögum | sem gerðust í þeim borgum | sem stóra flettiskiltið birtir". Þetta eru stutt ljóð sem reyna að lýsa tilfinningum sem ólíkir staðir vekja en sum þeirra reyna jafnvel að ná utan um einhvern kjarna í sumum þessara staða. Það er til dæmis engu logið um Hollywood hér: "þeir sem nærast á athygli annarra | búa í Hollywood-hæðunum | bak við lás og slá". En sum ljóðin eru eins og athugasemdir eða klausur skrifaðar inn í minniskompu eða á póstkort: "mikið var gott að stinga sér | inn í heilagan jökulkuldann | í sótsvartri dómkirkjunni | í Köln úr hitasvækjunni úti". Káputextinn sem vitnað var til hér að ofan vísar til veikinda sem Árni hefur átt við að stríða um nokkurt skeið í kjölfar heilablóðfalls. Þau hafa hamlað ferðum hans en í staðinn býður hann í ferðalag sem venjulegur lesandi hefur engin tök á. (Pistillinn birtist í Lesbók 23. júní sl.)
-
: Yfirvofandi
Ég er yfirvofandi," segir drengurinn sem kafnaði undir kodda daginn sem 36 ár voru liðin frá því að kjarnorkusprengjan á Nagasakí féll. "Ég er yfirvofandi. Ég er barnið sem dó. Sprengjan sem féll." Barnsdauði er alltaf yfirvofandi. Hvernig sem barnið deyr. Hvernig sem við myrðum það. Kæfum það. Sprengjum það. Sveltum það. Hugsum ekki um það. Sigtryggur Magnason fjallar um dauða barns og áhrif hans á líf foreldranna í leikritinu Yfirvofandi sem sýnt er á heimili hans, Lokastíg 5, þessa dagana. Og barnsins, því að það lifir áfram með foreldrunum, minningum þeirra og þjáningum. Í leikritinu hefur það líkamlega nærveru, er leikið af Jörundi Ragnarssyni. Barnið er orðið 26 ára. Það á í nánu sambandi við móður sína en stríðu. Faðirinn á auðveldara með að horfast í augu við orðinn hlut. Hann getur líka grátið en er harður djöfull þess á milli. Foreldrarnir eru leiknir af hjónunum Eddu Arnljótsdóttur og Ingvari Sigurðssyni. Gott par það. Þetta er mjög óvenjuleg leikhúsreynsla, nánast eins og áhorfandinn taki þátt í félagsfræðilegri tilraun. Nálægðin á heimilinu gerir verkið realískt, áhugavert og sterkt. En það er ekki bara umgjörðin sem gerir sýninguna sérstaka heldur líka vandaður leikur og svo einn albesti íslenski leiktexti sem fluttur hefur verið lengi, ljóðrænn og beittur. Fullur af fóðri. (Pistillinn birtist í Lesbók 16. júní sl.)
-
: Ljóðhús
Í vikunni kom út bók hjá JPV-útgáfu sem á sér ekki marga líka hér á landi. Hún heitir Ljóðhús og er eftir Þorstein Þorsteinsson og inniheldur þætti um skáldskap Sigfúsar Daðasonar. En hvað er svona sérstakt við bókina? Jú, afar fáar ef nokkur önnur bók þar sem gerð er jafn viðamikil og heildstæð úttekt á ljóðlist samtímaskálds hefur komið út hér á landi. Hér hafa vissulega verið skrifaðar ævisögur um skáld og styttri námsritgerðir um ljóðagerð tuttugustu aldar höfunda hafa verið gefnar út en það er afar fátítt að hér séu skrifaðar rúmlega fjögurhundruð síðna bækur um ljóðlist einstakra skálda. En þegar það er gert ber að þakka sérstaklega fyrir og þegar það er gert af jafn mikilli þekkingu og Þorsteinn gerir þá er ekki annað að hægt en hrópa húrra! Þorsteinn hefur verið dyggur lesandi ljóða Sigfúsar í meira en fjóra áratugi eins og kemur fram í formála ritsins en hann hefur unnið að rannsókn þeirra frá árinu 2001. Áður hafði hann annast útgáfu á síðustu ljóðabók Sigfúsar, Og hugleiða steina, og ritgerðasafni hans. Það sem er sérstaklega mikilsvert við þessa bók Þorsteins er að hann hefur allan feril Sigfúsar undir, allar ljóðabækurnar sex sem innihalda 126 frumort kvæði auk þess sem Þorsteinn þekkir önnur skrif Sigfúsar vel. Umfjöllunarefnið er ljóðheimur Sigfúsar, yrkisefnin, formið, stíllinn og skáldskaparfræðin sem bindur þetta allt saman. Þorsteinn kannar áhrifavalda Sigfúsar og leggur talsverða áherslu á það hvernig Sigfús veitti eigin lífi inn í skáldskap sinn. Þorsteinn leggur ekki strangfræðilegar línur í aðferð sinni við að lesa ljóð Sigfúsar og er miklu frekar eins konar fjölhyggjusinni í þeim efnum. Hann grípur til þeirra vopna sem henta hverju sinni í glímunni við textana. Raunar má sjá í ritinu ákveðna fyrirvara á fræðikenningum á borð við formgerðarstefnu, nýrýni, sem hann segir alls ekki eiga við þegar kemur að skáldskap Sigfúsar, og þjóðfélagslegan eða hugmyndafræðilegan lestur sem Þorsteinn telur of takmarkandi. Höfundurinn er hins vegar miðlægur í lestri Þorsteins, sennilega fyrst og fremst af þeirri ástæðu að hann telur Sigfús hafa ort talsvert um og út frá eigin lífi. Fyrir vikið eru túlkunarfræðilegar pælingar talsverðar í bókinni til dæmis um samspil höfundar og lesanda. Um fram allt er Þorsteinn mjög glúrinn túlkandi og það er leitun að ljóðgreiningu sem er jafn skemmtilegur og fjölbreytilegur lestur. Vísað er í fjölmarga höfunda, ekki síst skáld. Hugsunin er skýr og stíllinn tær. Þetta er bók sem maður myndi halda að breytti hverjum lesanda í andríkan ljóðtúlkanda. (Pistillinn birtist í Lesbók 9. júní 2007)
-
: Almenningsálitið er ekki til
Almenningsálitið er ekki til heitir ellefta bókin í ritröð Atvika en hún inniheldur sjö greinar eftir Pierre Bourdieu og inngang eftir Davíð Kristinsson um fræðimanninn. Pierre Bourdieu var einn af yfirburðamönnunum sem franska menntakerfið gat af sér á síðustu öld. Hann lést árið 2002 og var einn af síðustu fræðimönnunum sem tilheyrðu franska undrinu svokallaða en þeirra á meðal voru einnig Michel Foucault (d. 1984), Jacques Derrida (d. 2004) og Jean Baudrillard (d. 2007) svo einhverjir séu nefndir. Bourdieu átti margt sameiginlegt með þessum félögum sínum. Hann var uppreisnarmaður og aktívisti eins og Foucault, skólabróðir og vinur Derrida og sveitamaður eins og Baudrillard. Uppruni hans hafði kannski ekki síst mikil áhrif á hugmyndir hans og fræðaiðkun. Þegar í námi komst hann að því að félagsleg staða nemenda hefði áhrif á gengi þeirra, nemendur sem komu úr fjölskyldum borgaralegra menntamanna höfðu ákveðið forskot. Síðar á ævinni setti Bourdieu fram kenningu sem skýrði áhrif félagslegrar stöðu á gengi einstaklinga og jafnt hegðun þeirra og hegðun stofnana og kerfa samfélagsins gagnvart þeim. Sjálfur fann hann sig aldrei í hópi borgaralegra menntamanna, var gagnrýninn á vinstriróttækni samnemenda sinna í útvalsskólanum École normale supérieure sem hann taldi vera í litlu sambandi við kjör hinna verst settu í samfélaginu og síðustu ár sín gerðist hann harður aktívisti, studdi til dæmis nóvembermótmæli ríkisstarfsmanna árið 1995 með gjallarhorn í hendi. Greinarnar í Atviksbókinni bera þess líka merki að Bourdieu var umhugað um að fjalla um efni sem kom fólki við, nefna má frægar og geysilega sterkar greinar um skoðanakannanir, sem hann segir stjórnvaldstæki sem reyni að koma á þeirri tálsýn að til sé almenningsálit, og um áhrifavald fjölmiðla, sem hann segir ala á markaðssjónarmiðum í listum, vísindum og bókmenntum. Báðar greinarnar eru skyldulesning og einnig grein um fjölmiðla og siðferði og kjarna nýfrjálshyggjunnar. Eins og sjá má á mynd af ellefta hefti Atvika hér til hliðar eru þau komin í annan búning sem er óneitanlega mun álitlegri. Vonandi endist útgefendum kraftur til þess að halda áfram metnaðarfullu starfi sínu við að kynna meginstrauma í samtímamenningu og -fræðum. (Pistillinn birtist í Lesbók 02. júní 2007)
-
: Ungar sorgir
Danilo Kiš var serbnesk-ungverskur rithöfundur af gyðingaættum, fæddur 1935 og var því á sjöunda ári þegar nasistar frömdu fjöldamorð á gyðingum í Novi Sad í janúar árið 1942. Eftir það flutti fjölskylda hans búferlum frá norðanverðri Serbíu til heimaslóða föðurins í vesturhéruðum Ungverjalands. Tveimur árum síðar var faðirinn fluttur ásamt fjölda ættmenna sinna í útrýmingarbúðirnar í Auschwitz. Þaðan átti hann ekki afturkvæmt. Í bók sinni Ungum sorgum, sem kom út árið 1969, segir Kiš frá litlum dreng, Andreasi Sam, sem lendir í sömu aðstæðum. Bókin er komin út í íslenskri þýðingu Helga Grímssonar hjá Bjarti. Ungar sorgir er safn stuttra þátta sem fyrst í stað virðast hefðbundnar æskuminningar en þegar betur er að gáð má finna söknuðinn smeygja sér í gegnum hvert orð. Bókin er leit að glataðri æsku en líka minningarstef um horfinn föður. Óhætt er að mæla með þessari bók. (Pistillinn birtist í Lesbók 12.05.07)
-
: On Chesil Beach
Ný skáldsaga enska rithöfundarins Ians McEwans, On Chesil Beach, fjallar um glatað sakleysi. Piltur og stúlka, fædd um 1940, fella hugi saman í byrjun sjöunda áratugarins sem, eins og við vitum núna, átti eftir að breyta öllu í samskiptum kynjanna. Þau tvö, Edward og Florence, eru hins vegar siðferðislegar afurðir fyrri tíma. Hann er líklega hreinn sveinn og hún alveg örugglega hrein mey. Tilhugalífið einkennist af ákveðinni spennu sem McEwan lýsir með hárfínni nákvæmni. Pilturinn getur ekki hugsað um annað en stundina þegar þau sofa saman í fyrsta skipti en það verður ekki – og þá ekki síst fyrir óviðráðanlega og raunar yfirgengilega feimni Florence – fyrr en á brúðkaupsnóttina. Þangað til eru öll samskipti þeirra takmörkuð og bundin þúsundum óskráðra reglna. Allur leikur er bannaður, öll óviðeigandi snerting – og kossar þar sem tunga leitar inn fyrir varir hins vekja hreinlega viðbjóð Florence – jafnvel ákveðin orð eru bönnuð. Sagan hefst á brúðkaupsdaginn. Eftir athöfn og veislu eru Edward og Florence loksins ein á hótelherbergi sínu. Eftirvænting hans er mikil en hann er samt óviss um að allt fari eins og það á að fara, vandræða- og vonbrigðalaust. Hún er enn haldin ferlegri feimni og hefur andúð á kynlífi sem hún reynir samt að yfirvinna eftir því sem stundin nálgast. Spennan magnast á milli þeirra og úr verður hreint mögnuð sena þar sem McEwan slær flest annað sem hann hefur gert út og er þá mikið sagt. Í kjölfarið fylgir uppgjör á milli turtildúfnanna tveggja sem gerir þessa stuttu skáldsögu að bók um ekki bara ástina og samskipti heldur einnig örlög heillar kynslóðar, kannski vestrænnar menningar sem hefur glatað sakleysi sínu og hugsanlega forsmáð eitthvað sem hún getur ekki fengið aftur svo auðveldlega. Líta mætti á þessa bók McEwans sem eins konar andbók allra þeirra bersöglisbóka sem komið hafa út undanfarin ár og áratugi. Feimni er ekki algengt þema í skáldsögum síðustu ára og ekki kynferðisleg afturhaldssemi eða siðprýði. Rithöfundar síðustu ára hafa þvert á móti rannsakað girndina og lostann í þaula. McEwan skoðar hvað ást er án losta og girndar, án snertingar, feimin ást sem ætlast ekki til neins, krefst einskis. Eins og bent er á í sögunni var það einmitt boðskapur kynlífs- og blómabyltingar sjöunda áratugarins, hið fullkomna frelsi. En rættist hann? On Chesil Beach geymir eins konar svar við þeirri spurningu. (Pistill birtist í Lesbók 28.04.07)
-
: Bréf til Maríu
Þeir sem vilja lesa bækur um hugmyndafræði og láta sannfærast ættu að verða sér úti um eintak af nýrri bók Einars Más Jónssonar, Bréf til Maríu. Einar Már er sagnfræðingur og hefur búið í París síðustu fjörutíu ár. Hann er frábær stílisti, góður sögumaður og ekki síðri þrætubókarmaður. Hann virðist eiginlega á móti flestu sem hann hefur orð á í bókinni, nema hugsanlega einhvers konar velferðarkerfi – og hver er svo sem á móti því? Hann skrifar gegn marxisma og þó sérstaklega frjálshyggju. Og hann hatast við formgerðarhyggju og póstmódernisma, sem hann leggur að jöfnu. Það er nú meira hvað menn endast til þess að rjúka upp yfir þessum hlutum. En hann hefur alveg efni á því: Hann sat fyrirlestra helstu páfa póststrúktúralismans á 7. áratugnum svo sem Foucaults. Hann segir að þeir hafi bara bullað og þjáðst af botnlausri athyglisþörf eins og tískuliðið. Bókin er hinn mesti skemmtilestur og raunar sprenghlægileg á köflum. Það er sjaldgæfur eiginleiki á bók um hugmyndasögu en slíkar bækur eru þar að auki fágæti hérlendis. (Pistillinn birtist í Lesbók 21.04.07)
-
: Skíðaferðin
Skáldsagan Skíðaferðin eftir Emmanuel Carrère fjallar um lítinn dreng, Nicolas, sem í fyrstu virðist plagaður af ástæðulausum ótta. Hann hefur gríðarlega fjörugt ímyndunarafl og sögur um fólk sem rænir börnum og líffærum úr mönnum gera hann varann um sig. Hann virðist hafa fyrirvara á öllum sem hann umgengst, jafnvel föður sínum sem virðist þó vilja ofvernda hann. Í skíðaferðalagi með skólanum sínum taka hugarórar Nicolasar hins vegar á sig raunverulega mynd þegar dreng er rænt í nágrenninu. Fyrstu viðbrögð Nicolasar eru að breiða yfir óttann sem sækir nú að honum meira en nokkru sinni en smámsaman áttar hann sig á því að ógnin sem hann hafði borið innan í sér allan tímann var raunveruleg. Þessi stutta skáldsaga, sem er nú komin út í íslenskri þýðingu Sigurðar Pálssonar, er satt að segja mögnuð lesning. Carrère hefur ógnarlegt vald á frásögninni sem leiðir hið sanna í ljós smátt og smátt. Kvíðinn liggur undir niðri í textanum, oft án þess að hann sé beinlínis orðaður. Margir muna sjálfsagt eftir skáldsögunni Óvininum eftir Carrère sem kom út fyrir tveimur árum í þýðingu Sigurðar. Þar var sagt frá manni sem hafði lifað í blekkingu nánast allt sitt líf, þóst vera læknir og tekist að blekkja fjölskyldu sína og vini í áratugi. Hér er annars konar blekking til umfjöllunar. Það kemur nefnilega í ljós að undirrót ógnarinnar er ekki síst sjálfsblekking fjölskyldu Nicolasar. Skíðaferðin er ein af sex bókum sem JPV gefur út um þessar mundir í kilju. Þetta eru allt þýddar skáldsögur og frumútgefnar í kilju en áður hefur kiljuútgáfa nánast eingöngu verið bundin við áður útgefnar innbundnar bækur. Að sögn útgefanda er þetta tilraun til þess að bregðast við umkvörtunum um að útgáfa nýrra bóka einskorðist um of við jólin. Vonandi tekst tilraunin. (Pistillinn birtist í Lesbók 14. apríl 2007.)
-
: Dylanesque
Bryan Ferry er miklu betri Dylan en Bob sjálfur. Þetta segi ég ekki bara til þess að fara í taugarnar á lesendum: Ég hef aldrei getað hlustað á Bob Dylan flytja tónlist sína! Þetta mætti hæglega kalla menningarlega fötlun eins og látið hefur verið með þetta annars frábæra tónskáld. Í mínum eyrum lætur rödd Bobs Dylan eins og pirrandi bílflauta. Hún kemur öll í gegnum nefið. Rödd hans hefur reyndar skánað með árunum, orðið dýpri og rámari. Á nýjustu plötunni má heyra að hann er í raun hættur að geta sungið og þar með hefur hann eiginlega orðið betri. Bryan Ferry er auðvitað ekki frægur fyrir sterka eða mikla rödd en auðþekkjanlegur, brothættur og flauelskenndur karakter hennar hæfir flestum lögum Dylans mjög vel. Ferry hefur sent frá sér plötuna Dylanesque þar sem hann syngur 11 lög eftir meistarann. Plötuna tók Ferry upp á einni viku í London ásamt túrbandi sínu. Útgáfan ber þess merki að vera hugdetta. Frágangur á hulstrinu er hraðsoðinn og reyndar smekklaus en innihaldið svíkur engan. Ferry, sem hefur spilað Dylan grimmt á tónleikum undanfarið, fer sérstaklega vel með Just Like Tom Thumb's Blues, Simple Twist of Fate og The Times They Are A-Changing. En það er auðvitað ekkert nýtt að ábreiður Dylans slái sjálfan hann út. Jimi Hendrix á auðvitað All Along the Watchtower með húð og hári og Ferry slær að minnsta kosti ekki við útgáfu Guns and Roses á Knocking on Heavens Door. En hvað um það: Fáið ykkur þennan disk. Þröstur Helgason (Pistillinn birtist í Lesbók 31. mars 2007)
-
: Steinsteypa
Þau ykkar sem hafið ekki nú þegar lesið Steinsteypu eftir Thomas Bernhard skuluð verða ykkur úti um hana núna! Þetta er bók um múrsteininn í maga okkar. Þetta er bók um fallið og lendinguna á steinsteyptri stéttinni. Þetta er bók um það þegar við vöknum í algerri örvæntingu. Og bókin er eins konar múrsteinn eða hella, textinn er 150 síður án kaflaskila, án greinaskila, settur saman úr löngum endurtekningarsömum málsgreinum. Lesandinn fær vart ráðrúm til að draga andann. Maðurinn sem ryður þessum texta út úr sér, sögumaður bókarinnar, heitir Rúdolf og er eitthvert aumkunarverðasta ritfífl sem um getur. Hann hefur í tíu ár reynt að koma sér að því að skrifa ævisögu eftirlætistónskálds síns, Mendelssohns Bartholdy, án árangurs og kennir systur sinni um sem hann segir kúga sig og grafa undan sér með óþolandi afskiptasemi. Lesandinn kemst hins vegar fljótt að því að Rúdolf sjálfur er ekki allur þar sem hann er séður. 150 síðna einræðan lýsir inn í hugarheim manns sem er fullur af þversögnum, tilvistarótta, óstjórnlegri dómhörku, hatri og hugsunum um dauða og sjúkleika. Þetta hljómar ekki vel en bókin er samt ein ánægjulegasta og sterkasta lestrarreynsla mín um langt skeið. Bókin kom út hjá Bjarti í þýðingu Hjálmars Sveinssonar árið 2005. Lítið bar á henni. Hún fór líklega fram hjá mörgum. Það logar misvel á menningarvitunum. Þröstur Helgason (Pistillinn birtist í Lesbók 24. mars 2007)
-
: Draumadeildin
Stridsberg. Ef tekið er burt eitt s og n-i bætt við þá héti hún Strindberg eins og landi hennar og starfsbróðir frá því um aldamótin 1900. Bæði skrifa þau um konur og rétt þeirra. Og bæði eru þeirrar skoðunar að karlmenn séu aumar verur sem hægt sé að vera án. Það er að minnsta kosti boðskapur aðalpersónunnar í Drömfakulteten eða Draumadeildinni, skáldsögu Söru Stridsberg sem hlaut Bókmenntaverðlaun Norðurlandaráðs í síðustu viku en bókin er mikið sprengiefni og hlýtur að vera á leslistum allra sem vilja fylgjast með. Bókin fjallar um Valerie Solanas sem var á sínum tíma kölluð fyrsta intellektúella hóran en hún vann fyrir sér sem vændiskona á meðan hún stundaði háskólanám í sálarfræði. Í náminu gerði hún tilraunir á músum sem áttu að sýna fram á að kvenkynsmýs gætu eignast afkvæmi án hjálpar karlkynsmúsa. Frægust er Solanas þó fyrir að hafa reynt að skjóta Andy Warhol til dauða árið 1968 vegna þess að hann neitaði að setja upp leikrit hennar í The Factory. Hann hafði sýnt verkinu áhuga en í ljós kom að áhuginn beindist fyrst og fremst að nafninu: Up Your Ass. Solanas varð einnig fræg fyrir hina svokölluðu SCUM-yfirlýsingu en skammstöfunin stendur fyrir orðin: "Society for Cutting Up Men" eða: "Samfélag um uppskurð á karlmönnum". Stridsberg komst fyrst í kynni við Solanas þegar hún fann SCUM-yfirlýsinguna á bókasafni. Hún segist hafa orðið svo hrifin að hún hafi nánast hrunið í gólfið með bókina í höndunum. Stridsberg þýddi yfirlýsinguna á sænsku og samdi síðan leikrit og skáldsögu um Solanas. Draumadeildin er ekki beinlínis ævisaga um Solanas þó að sögu hennar sé fylgt allt frá því að hún er misnotuð af föður sínum í Atlanta-borg barn að aldri og þar til hún deyr af völdum ofneyslu eiturlyfja á ódýru hóteli í melluhverfinu í San Francisco 1988. Stridsberg segir að skáldsagan sé frekar bókmenntaleg fantasía um líf Solanas og persónu. Og bókin er satt að segja kraftmikil fantasía og ekki endilega kórréttur femínismi enda segir höfundurinn að drifkrafturinn sé þvert á móti tungumálið, sorgin, angistin frammi fyrir dauðanum og skortur á svörum. Það stóð reyndar ekki á svari hjá móður Solanas, sem var haldin djúpstæðri Marilyn-duld, þegar stúlkan hafði verið misnotuð af föður sínum: "Gleymdu því aldrei að ljóma, Valerie, gleymdu því aldrei." Þröstur Helgason (Pistillinn birtist í Lesbók 17. mars 2007)
| Feb. 2010 | ||||||
| S | M | Þ | M | F | F | L |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | ||||||
Bloggvinir
-
adalheidur
-
malacai
-
andreaolafs
-
andres
-
annapanna77
-
annabjo
-
annapala
-
audureva
-
ahi
-
arnih
-
arnim
-
asarich
-
hugdettan
-
sjalfstaeduleikhusin
-
bergruniris
-
kaffi
-
bergthora
-
begga
-
birnag
-
birtab
-
bjb
-
davidlogi
-
madamhex
-
einarlee
-
komediuleikhusid
-
ellyarmanns
-
elvabjork
-
erlaosk
-
eyrun
-
ea
-
arnaeinars
-
gilsneggerz
-
flog
-
gudni-is
-
gelin
-
vglilja
-
gudmundurmagnusson
-
hugs
-
ipanama
-
halla-ksi
-
ho
-
hhbe
-
handsprengja
-
blekpenni
-
730
-
maple123
-
don
-
hoskuldur
-
nosejob
-
jonthorolafsson
-
jullibrjans
-
kjarvald
-
kjoneden
-
stjaniloga
-
hrafnaspark
-
mariakr
-
martasmarta
-
moguleikhusid
-
oskvil
-
palmig
-
raudka
-
ragnhildur
-
ransu
-
salvor
-
siggisig
-
soley
-
geislinn
-
steinunnolina
-
torfusamtokin
-
toshiki
-
tommi
-
urkir
-
vefritid
-
eggmann
-
theld
-
georgebrechtus
RSS
